Niet gehonoreerde aanmeldingen

Programma 2. Ruimte

Toelichting aanmelding

Het parkeerterrein aan de Straatweg in Lemmer wordt gebruikt door voetbalvereniging CVVO Lemmer. De kwaliteit van de verharding is onder het gewenste onderhoudsniveau gekomen. Regulier onderhoud is niet meer toereikend om het terrein in stand te houden. Daarnaast is het nodig om de parkeervoorziening uit te breiden als gevolg van de fusie van VV Lemmer met CVVO Lemmer.

De huidige bomen passen niet meer bij de grootte van de plantvakken. Ook zijn er vanuit de werkgroep herinrichting straatweg, de voetbalvereniging en de school wensen om het verkeer zoveel mogelijk in één richting uit te laten rijden via de reeds heringerichte Straatweg langs het Zuyderzeelyceum. Dit levert een lagere belasting op het drukste kruispunt in de Straatweg. Deze aanpassing is nog niet uitgewerkt in het voorliggende ontwerp. Deze komt in overleg met de omgeving tot stand na goedkeuring van de aanvraag. De aanpassing is wel doorberekend in de kostenraming van het parkeerterrein. Met de aanpak wordt een logische inrichting gecreëerd waarbij de parkeercapaciteit wordt verhoogd, het verkeer in één richting wordt gestimuleerd en waar ruimte is voor groen. Daarnaast is het terrein bij uitstek geschikt om in te richten met het concept groen parkeren. Dit levert voordelen voor een verlaagde afvoerbelasting op het watersysteem en levert een verlaging van de invloed op stedelijke opwarming.

Voor dit project is een investering  geraamd van € 850.000. De hierbij behorende kapitaallasten bedragen € 68.000 per jaar vanaf 2028.

Risico indien niet gehonoreerd
1. De inrichting sluit niet meer aan op de behoefte. Bij een fusie van de beide voetbalverenigingen  voldoet het parkeerterrein niet meer aan de parkeernorm. Op dit moment zijn er op het terrein 80 ingerichte plaatsen. Daarnaast is er een overloop van de voorziening die gedeeld wordt met de sport- en schoolvoorzieningen aan de Straatweg. Met de aanpak komen er in totaal 18 plaatsen bij. Niet honoreren van de aanvraag resulteert in een te hoge belasting op de gedeelde parkeervoorziening in het overloopgebied;
2. De inrichting van het huidige gebied is niet meer goed te onderhouden. De bomen zullen de bestaande verharding op blijven drukken. Daarnaast is de fundering van de bestaande weg onvoldoende. Reparatie van de verharding zal dus zeer tijdelijk effect hebben en leidt tot structureel hogere kosten;
3. De kruising van de Straatweg met de toegang tot het parkeerterrein is de drukste op de Straatweg en wordt ondanks de snelheidsverlaging na de herinrichting van de Straatweg Noord nog steeds als onveilig ervaren. In 2025 is geprobeerd de verkeersdruk te verminderen met een verplichte rijrichting, maar dit had weinig effect doordat de inrichting niet aansloot op de bestaande situatie. Een aanpassing van de entree, gecombineerd met de herinrichting van het parkeerterrein, kan de verkeersdruk en de ervaren onveiligheid wel verminderen. Zonder deze aanpassing blijft de verkeersveiligheid onveranderd.

Toelichting aanmelding

Voor bomen ontbreekt op dit moment een actueel beleidskader dat aansluit bij deze nieuwe werkwijze. Het Programma Bomen geeft hier invulling aan en vormt het instrument waarmee we onze bomen duurzaam, veilig en toekomstbestendig kunnen beheren. Het programma beschrijft de huidige staat van het bomenbestand, benoemt de waarden van bomen en legt vast welke doelen en maatregelen de komende jaren nodig zijn. Daarmee wordt uitvoering gegeven aan de ambities uit de Groenvisie 2023 en de Omgevingsvisie.
Met dit programma streven we naar een kwalitatief hoogwaardig bomenbestand waarin waardevolle bomen behouden blijven en bestaande groenstructuren worden versterkt. Het biedt een helder kader voor beheer, kap en herplant, waardoor we onze wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid op een transparante en consistente manier kunnen invullen.
Om tot een kwalitatief hoogwaardig bomenbestand te komen is er extra budget van €32.000 nodig. Ook is er extra formatie van 1 fte (€ 80.000) nodig voor het monitoring en advisering in het kader van de natuurherstelwet en de mogelijke herinvoering van de kapvergunning. De overige financiering van onder meer de geboortebomen komt uit de subsidie van de provincie Friesland. (Subsidie voor bomen, bos en landschap in Fryslân | Provincie Fryslân.) Deze aanvraag voor subsidie is ingediend en de kans is groot dat wij deze subsidie ontvangen.

Risico indien niet gehonoreerd
-   Geen actueel beleidskader onder de Omgevingswet
Zonder financiële middelen kan het noodzakelijke Programma Bomen niet worden opgesteld of uitgevoerd. Hierdoor ontbreekt een actueel beleidskader dat voldoet aan de integrale werkwijze van de Omgevingswet, met risico op onduidelijkheid in besluitvorming en toetsing.
-   Inconsistent beheer en toenemende veiligheidsrisico’s
Zonder duidelijke kaders voor beheer, kap en herplant ontstaat versnippering in de uitvoering. Dit vergroot de kans op onveiligheid door onvoldoende onderhoud of het missen van structurele maatregelen.
-    Verlies van waardevolle bomen en achteruitgang van groenstructuren
Het ontbreken van sturing maakt het moeilijk om gericht te investeren in behoud van waardevolle bomen en versterking van structuren. Hierdoor neemt de kwaliteit van het bomenbestand af.
-     Niet nakomen van ambities uit de Groenvisie en Omgevingsvisie
De uitvoering van gemeentelijk vastgesteld beleid komt stil te liggen. Doelen op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid en leefbaarheid worden niet gehaald.
-   Toenemende kosten op de langere termijn
Uitstel van beheer en herplant leidt tot hogere vervangings- en herstelkosten in de toekomst. Zonder tijdige maatregelen kunnen problemen groter en duurder worden.
-    Minder transparantie richting inwoners en initiatiefnemers
Bij initiatieven, vergunningen en gebiedsontwikkeling ontstaat onduidelijkheid over hoe om te gaan met bomen. Dit kan leiden tot conflicten, bezwaarprocedures en verlies aan vertrouwen.

Toelichting aanmelding

Op de Lange Termijn Agenda staat de harmonisatie van het beleid voor speelvoorzieningen als belangrijke opgave. De huidige speelplekken binnen onze gemeente zijn veelal eenvoudig ingericht, bieden beperkte uitdaging en zijn sterk verouderd. Een groot deel van deze plekken is in de jaren ’90 aangelegd en kent sindsdien nauwelijks vernieuwing. Hierdoor sluiten de speelplekken niet langer aan bij de hedendaagse behoeften van kinderen en inwoners, noch bij de ontwikkeling van een aantrekkelijke, samenhangende openbare ruimte.
Het bestaande budget voor onderhoud van de verouderde speelobjecten staat onder druk, terwijl de vervangingsbehoefte steeds verder toeneemt. Met alleen een traditioneel vervangingsplan missen we belangrijke kansen: participatie met inwoners, het versterken van gezondheid en beweging, en het creëren van plekken waar ontmoeten en samenzijn centraal staan. Daarnaast is de visie op spelen de afgelopen jaren sterk veranderd. Er is steeds meer behoefte aan diverse speelaanleidingen verspreid door de openbare ruimte, die uitnodigen tot bewegen voor álle leeftijden. Om die reden is gestart met de ontwikkeling van het programma BOSS: Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten. In juli 2022 bent u via een raadsmemo over BOSS geïnformeerd. Vervolgens heeft in maart 2023 een raadscarrousel plaatsgevonden waarin het programma is gepresenteerd en toegelicht. Ter voorbereiding op de gemeentebrede uitrol zijn twee pilots in Bakhuizen en Lemstervaart eind 2025 succesvol afgerond. De opgedane inzichten en resultaten vormen een stevige basis voor een breed gemeentelijk uitvoeringsprogramma. Op basis van de pilotresultaten en een integrale doorkijk naar de komende vijftien jaar is berekend dat een investering van € 135.000 per jaar nodig is om alle bestaande speelplaatsen gefaseerd om te vormen tot volwaardige BOSS locaties. De oorspronkelijke aanvraag bedraagt €270.000. Gezien het financiële perspectief is dit bedrag gehalveerd. Dit gehalveerde bedrag leidt tot kapitaallasten van € 14.000 in 2028, € 29.000 in 2029 en € 43.000 in 2030 oplopend met € 14.000 per jaar vanaf 2031. Met deze investering creëren we toekomstbestendige speel- en beweegruimtes die aansluiten bij maatschappelijke opgaven, bijdragen aan een vitale leefomgeving en inspelen op de wensen van onze inwoners.

Risico indien niet gehonoreerd
-   Achterstallig onderhoud en onveilige situaties
Speeltoestellen die einde levensduur zijn, kunnen niet tijdig worden vervangen of gerenoveerd. Dit vergroot de kans op onveilige situaties en kan leiden tot sluiting van speelplekken.
-    Afname van leefbaarheid in wijken
Minder kwalitatieve speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken hebben directe impact op de aantrekkelijkheid en levendigheid van wijken. Dit raakt vooral kinderen, jongeren en kwetsbare doelgroepen.
-    Geen uitvoering van het programma BOSS
Zonder middelen kan de integrale aanpak waarin bewegen, ontmoeten, spelen en sporten worden gecombineerd, niet worden gerealiseerd. Hierdoor blijft de leefomgeving versnipperd en wordt de koppeling tussen het fysieke en sociale domein niet gemaakt.
-    Grote vervangingspiek in de toekomst
Uitstel leidt tot een opeenstapeling van vervangingsopgaven, met hogere kosten en minder spreiding van investeringen over de jaren.
-    Beperkte bijdrage aan gezondheidsdoelstellingen
BOSS-voorzieningen stimuleren beweging, ontmoeting en mentale gezondheid. Zonder investeringen blijft dit maatschappelijke effect uit, waardoor gemeentelijke gezondheids- en preventiedoelen moeilijker haalbaar worden.
-   Negatieve beeldvorming en afnemende tevredenheid
Bewoners ervaren minder kwaliteit in de openbare ruimte. Dit kan leiden tot klachten, verminderde betrokkenheid en een daling van de waardering voor de leefomgeving.

Toelichting aanmelding

De verkeersveiligheid staat in Nederland, maar ook in De Fryske Marren onder druk. Om hier actief op in te spelen en deze tendens ten goede te kunnen keren is het in sommige situaties gewenst om aanvullende verkeerskundige maatregelen te treffen als er (groot) onderhoud is aan de weg. We hebben contact gezocht met buurgemeente Súdwest-Fryslân, zij beschikken over een budget (€ 250.000 jaarlijks) om naast de onderhoudsopgave eventuele aanvullende verkeersmaatregelen mogelijk te maken. Voorafgaand aan (groot) onderhoud aan de wegen wordt door de wegbeheerder overlegd met cluster verkeer. Er wordt integraal beoordeeld hoe de weg moet worden onderhouden en welke verkeerstechnische aanpassingen er gedaan moeten worden om aan de richtlijnen te voldoen. Dit kunnen verkeerskundige maatregelen zijn op het gebied van markering, fiets(suggestie)stroken, kruispuntplateau’s, oversteekplaatsen, aanpassing van parkeerruimte, etc. Vanuit het beheerbudget is geld beschikbaar om de weg te onderhouden en één op één terug te brengen. Voor eventueel aanvullende verkeerskundige maatregelen is geen geld beschikbaar binnen de huidige budgetten. Om hier wel goed op in te kunnen spelen is het wenselijk om een structureel budget beschikbaar te hebben voor verkeerskundige aanpassingen en verkeersveiligheidsmaatregelen in combinatie met groot onderhoud. Voordeel hiervan is dat de kosten vaak lager zijn en er is ook maar een enkele keer overlast doordat de maatregelen gecombineerd worden uitgevoerd. Ook draagt dit bij aan de doelstellingen uit het coalitieakkoord voor een betere verkeersveiligheid. Wij vragen structureel € 125.000 beschikbaar te stellen voor deze aanvullende verkeersmaatregelen.

Risico indien niet gehonoreerd
Met het niet honoreren van deze aanvraag kan niet voldoende slagvaardig worden omgegaan met de benodigde verkeersmaatregelen die nodig zijn voor de wegen die in aanmerking komen voor (groot) onderhoud. Hierdoor blijven potentiële verkeersonveilige situaties bestaan en komen de doelstellingen onder druk te staan.

Toelichting aanmelding

De landbouwsector staat onder druk, in heel Europa, in Nederland maar ook in gemeente De Fryske Marren. De laatste jaren komen er veel opgaven (en beperkingen) op de landbouw af zoals, de Kader Richtlijn Water, derogatie, stikstof en ammoniak uitstoot, ruimteclaims voor andere functies zoals waterberging, natuur en woningbouw op landbouwgrond, veenweide problematiek, gebiedsprocessen etc.
Veel agrariërs binnen onze gemeente worstelen met deze zaken en zoeken naar alternatieven om hun bedrijfsvoering naar de toekomst zeker te stellen. Een aantal is al bezig met innovaties zoals gescheiden meststromen, compostering, weidevogelbeheer, etc. Op de zandgronden binnen onze gemeente kiezen een aantal agrariërs er ook voor om percelen te verhuren aan siertelers om zo hun inkomsten te verhogen en de verliezen te compenseren.Het is wel een alternatieve keuze maar gezien het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen niet wenselijk, wij kunnen faciliteren om voor een andere optie te kiezen.
Vanuit de gemeente willen wij de landbouw sector faciliteren, ondersteunen en begeleiden. Dit door expertise in te huren, bijeenkomsten met landbouworganisaties en agrariërs te organiseren en gebiedsprocessen te ondersteunen. Wij stellen hiervoor in 2027 € 30.000 en in 2028 € 20.000 beschikbaar te stellen.

Risico indien niet gehonoreerd
Als wij vanuit de gemeente de sector niet ondersteunen en faciliteren, hebben wij geen grip en sturing meer op de ontwikkelingen die in de landbouw plaatsvinden. Een gebrek aan procesgeld veroorzaakt dat wij beperkt worden in de mogelijkheden om de agrariërs in onze gemeente te ondersteunen bij ruimtelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen naar een toekomstbestendige landbouw.

Toelichting aanmelding

We werken doelgericht aan een veilige, aantrekkelijke en toekomstbestendige fysieke leefomgeving. De Omgevingswet (Ow), die sinds 1 januari 2024 van kracht is, staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Het doel is een duurzame samenleving voor nu en toekomstige generaties, waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Bij beleidsontwikkeling en vergunningverlening in het fysieke domein missen we belangrijke expertise, waardoor we niet al onze beleidsdoelen vanuit de Omgevingswet en onze omgevingsvisie kunnen realiseren. Het gaat om wettelijke taken, doelstellingen en verplichtingen. Op thema’s als bodem en ondergrond, geluid, water, omgevingsveiligheid, stikstof, pfas, planMER, toekomstbestendige landbouw hebben we onvoldoende capaciteit en/of deskundigheid in huis. De Ow dwingt ons om onze minimale wettelijke taken goed uit te voeren. Daarvoor moeten we de basis op orde brengen door hiervoor inzet te regelen. Om deze specialistische milieutaken uit te voeren hebben we structureel een formatie van 1,25 fte nodig.

Risico indien niet gehonoreerd
Als we de basis niet goed op orde hebben qua formatie, dan kunnen we niet voldoen aan de wettelijke eisen van de Ow en de voorgeschreven kwaliteitscriteria 3.0. Voldoende expertise en deskundigheid op het gebied van bouw, bodem en ondergrond, geluid, planMer, stikstof, pfas, water, omgevingsveiligheid en toekomstbestendige landbouw is nodig om aan de minimale wettelijke eisen te voldoen.

Toelichting aanmelding

De energietransitie en verduurzaming vragen de komende jaren om extra inzet. Voor 2027 is versterking nodig op twee gebieden: beleid en uitvoering op het thema energie en de afhandeling van subsidieregelingen voor verduurzaming.
Energie
De energietransitie ontwikkelt zich snel en breidt het takenpakket van de gemeente uit. Waar de focus eerst lag op het opwekken van hernieuwbare energie, verschuift de opgave nu naar een bredere aanpak: elektrificatie, netcongestie en het optimaal benutten van duurzame energie. Netcongestie is hierbij prioriteit, omdat het direct invloed heeft op woningbouw, economische ontwikkeling, verduurzaming van bedrijven, mobiliteit en maatschappelijke voorzieningen.
De gemeente moet hierin een regisserende en verbindende rol vervullen, samen met netbeheerders, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden. Daarnaast vraagt de nieuwe fase van de energietransitie om voorbereiding op toekomstige ontwikkelingen, zoals:
•   Flexibiliteit in energiegebruik, buffering en opslag.
•   Energiehubs en slimme lokale energiesystemen.
•   Innovaties zoals elektrisch varen in de haven van Lemmer, logistieke laadpleinen en uitbreiding van laadinfrastructuur.
Om deze opgaven adequaat op te pakken, is structurele uitbreiding van de personele capaciteit noodzakelijk. Met een extra formatieplaats kan de gemeente:
•   De huidige taken blijven uitvoeren.
•   Zich tijdig voorbereiden op het energiesysteem van de toekomst.
•   Kansen voor duurzame economische ontwikkeling benutten en knelpunten verminderen.
Subsidies
Het aantal subsidieregelingen voor verduurzaming is toegenomen. Subsidieverlening is een structureel instrument om inwoners te ondersteunen bij energiebesparende en verduurzamingsmaatregelen. De uitvoering hiervan vraagt om structurele verwerkingscapaciteit.
De huidige capaciteit binnen het subsidiebureau is onvoldoende om de toenemende aanvragen tijdig en zorgvuldig af te handelen. Uitbreiding van de formatie is noodzakelijk kwaliteit van de uitvoering te borgen.

Voor de versterking van de beleidsvorming op het thema energie en de borging van de uitvoering van de subsidieregelingen is structurele uitbreiding van de formatie met 2 fte noodzakelijk. Hiermee is een bedrag van € 184.000 gemoeid.

Risico indien niet gehonoreerd
Energie:
Wanneer de extra formatie niet wordt toegekend, kan de gemeente de toenemende werkzaamheden binnen de energietransitie niet langer op een adequate wijze uitvoeren. Dit leidt tot vertraging in de aanpak van belangrijke opgaven, zoals netcongestie, elektrificatie en de ontwikkeling van innovatieve energieoplossingen. Daarnaast neemt de werkdruk op de huidige medewerkers verder toe, waardoor deze op termijn niet meer houdbaar is. Dit gaat ten koste van de kwaliteit, voortgang en slagkracht van de gemeentelijke organisatie bij een van de belangrijkste bestuurlijke opgaven van de komende jaren.

Subsidies:
Wanneer de extra formatie niet wordt toegekend, ontstaat onvoldoende capaciteit om de toenemende stroom aan subsidieaanvragen voor verduurzaming tijdig en zorgvuldig te verwerken. Hierdoor kunnen beschikbare subsidiemiddelen niet optimaal worden ingezet en lopen inwoners, met name huishoudens die zelf niet over de financiële middelen beschikken om hun woning te verduurzamen, ondersteuning mis. Dit heeft direct gevolgen voor de aanpak van energiearmoede en kan ertoe leiden dat beschikbare subsidies niet of niet tijdig worden benut.