Gehonoreerde aanmeldingen

Programma 2. Ruimte

Toelichting aanmelding

Door uitbreidingsplannen en nieuwe wegenprojecten is het totale areaal wegen in 2025 en 2026 uitgebreid met 8.800 m2. Dit heeft ook gevolgen voor het benodigde jaarlijks budget voor dagelijks onderhoud van wegen. Voor deze niet begrote extra kosten is een bedrag van € 10.000 voor 2027 nodig. Vanaf 2028 wordt in de onderhoudsplannen ook rekening gehouden met onderhoud van areaaluitbreiding wegen.

Risico indien niet gehonoreerd
De areaaluitbreidingen zijn direct gekoppeld aan het benodigde onderhoud en beheertaken en daarmee aan de instandhouding van de gemeentelijke eigendommen. Bij het niet honoreren van de aanvraag zal het onderhoudsniveau niet worden gehaald en kan het kapitaalgoed niet worden beheerd. Het areaal zal sneller toe zijn aan een renovatie. Ook kunnen beheertaken zoals gladheidsbestrijding in gevaar komen.

Toelichting aanmelding

In december 2024 heeft de raad het nieuwe beleidsplan kunstwerken 2025-2030 vastgesteld. De middelen voor zowel groot onderhoud als vervanging van kunstwerken worden via het reguliere proces van aanmeldingen voor de Perspectiefnota aangevraagd. Er wordt jaarlijks een bedrag ter grootte van € 420.915,- toegevoegd (dotatie) aan de voorziening kunstwerken. Door de hogere onderhoudskosten blijkt dat deze dotatie niet voldoende is om het noodzakelijke meerjaren onderhoud te kunnen uitvoeren. Als gevolg hiervan is een verhoging van de jaarlijkse storting noodzakelijk vanaf 2027 € 30.000.

Risico indien niet gehonoreerd
De voorziening kunstwerken zal door de afgesproken onttrekkingen negatief worden. Dit is vanuit de BBV niet toegestaan. Ook kan het door de raad gekozen kwaliteitsscenario niet worden gerealiseerd. Er zal minder levensduur verlengend onderhoud gepleegd worden. Hierdoor kunnen onveilige situaties ontstaan, kunnen er kunstwerken afgesloten worden en is er sprake van kapitaalsvernietiging.

Toelichting aanmelding

De gemeente De Fryske Marren is een gemeente met een groot areaal aan wegen en wegmeubilair zoals bebording, belijning en bebakening. Voor de instandhouding (groot onderhoud en vervanging) van deze objecten en exploitatie (o.a. verstrekken van ontheffingen en vergunningen voor bijzonder transport, in- en uitritten, tijdelijk gebruik gemeentegrond, coördinatie gladheidsbestrijding) is de gemeente verantwoordelijk. Naast deze werkzaamheden komen er veel nieuwe en complexe taken op het gebied van duurzaamheid (circulaire economie en netcongestie (K&L), woningbouw, data gestuurd werken en de Omgevingswet, -visie en -plannen bij. Op dit moment is de capaciteit voor dit wegbeheer onvoldoende. Dit is onderzocht door een extern bedrijf. Nu de uitdagingen steeds groter worden en meer aandacht vragen, kunnen we de kerntaken niet meer voldoende uitvoeren. Hiervoor stellen we voor 1 fte ad € 82.000 voor een wegbeheerder beschikbaar te stellen. Taken van de junior wegbeheerder zijn: gegevensbeheer voor het wegenareaal, toetsen vergunningen, ontheffingen en omleidings- en verkeersplannen. Deze kosten kunnen gedekt worden vanuit de projecten groot onderhoud wegen.

Risico indien niet gehonoreerd
•   Bij onvoldoende capaciteit is er een groot risico dat cluster Civiel niet in staat is om de kerntaken (wegbeheer in al zijn facetten) uit te voeren.
•   Met de huidige capaciteit is het moeilijk de kwaliteit van het gekozen onderhoudsniveau op peil te houden. Het kan leiden tot achterstallig onderhoud en nog meer druk op de buitendienst voor dagelijks onderhoud. Ook is er geen aandacht/prioritiet voor meubilair, belijning en markeringen.
•   Zonder extra capaciteit zal de werkdruk binnen het huidige cluster blijven stijgen. De bestaande medewerkers zullen moeite hebben om de toenemende taken effectief te blijven uitvoeren, wat kan leiden tot overbelasting, verhoogd verzuim en uiteindelijk zelfs verloop van personeel.

Toelichting aanmelding

In 2024 zijn de voorbereidingen gestart voor het vervangen van de brug bij de Huiberweg-Slingerak. Inmiddels is gebleken dat de eerder aangevraagde middelen de te maken kosten niet dekken. Door nieuwe wet- en regelgeving omtrent ARBO en machineveiligheid moeten er een geheel nieuwe elektrische installatie inclusief een nieuwe bedienplek en land- en vaarwegverkeersseinen worden aangebracht. Ook de mechanische installatie, het dek, damwanden en steigers moeten vervangen worden. Extra kosten zijn begroot op € 320.000 Dit leidt tot extra kapitaallasten van € 39.000 vanaf 2028.

Risico indien niet gehonoreerd
Vervanging is noodzakelijk om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente. Veilig gebruik is in het geding. In het voortraject is met de provincie Fryslân en Rijkswaterstaat gesproken over vervanging door een vaste brug. Dit is vanuit de provincie geen optie gezien de functie van het Slingerak ten behoeve van de scheiding van recreatie- en beroepsvaart (Margrietkanaal).

Toelichting aanmelding

In het beleidsplan kunstwerken 2025-2030 zijn vanuit meerdere inspecties een aantal bruggen opgenomen om te vervangen. Groot onderhoud is niet meer rendabel gezien de kosten en verwachte restlevensduur van deze objecten. In totaal bedraagt de investeringsbehoefte tussen 2027-2029 € 2.752.000. Dit leidt tot kapitaallasten € 57.000 in 2028, € 124.000 in 2029 en €179.000 vanaf 2030.

Risico indien niet gehonoreerd
De bruggen kunnen niet worden vervangen. Vervanging is noodzakelijk om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente. Veilig gebruik is in het geding en afsluiting of gewichtsbeperkingen worden mogelijk noodzakelijk.

Toelichting aanmelding

In september 2025 is het Programma Openbare verlichting 2026-2030 vastgesteld. In dit programma is aangegeven dat voor het in stand houden en verduurzamen van het areaal een jaarlijkse vervangingsinvestering nodig is van € 194.000. Deze investering voor 2027 tot en met 2030 wordt in lijn met het programma aangevraagd via de begroting 2027. De investering wordt aangewend om de masten en armaturen binnen de Fryske Marren te vervangen die technisch afgeschreven zijn. De armaturen (lampen) worden vervangen door LED armaturen en waar mogelijk passen we hergebruikte masten toe. Daarmee dragen we actief bij aan het verder verduurzamen van de gemeente. De benodigde investering leidt tot extra kapitaallasten van € 13.000 in 2028, € 26.000 in 2029 en € 39.000 2030 en daarna oplopend.

Risico indien niet gehonoreerd
De aanmelding betreft een autonome ontwikkeling. Wanneer deze niet wordt toegekend kan er niet voldoende onderhoud aan de openbare verlichting worden uitgevoerd. Een direct gevolg is meer uitval van verlichting, meer klachten en meldingen en gaat de onderhoudstoestand van het aanwezige areaal achteruit. Daarmee lopen de onderhoudskosten op. Ook de gemeentelijke doelstelling om het areaal verder te verduurzamen (vervangen door LED) wordt niet gehaald.

Toelichting aanmelding

In het omgevingsprogramma wegbeheer 2026-2031 zijn vanuit theorie (cyclische einde levenscyclus) en praktijk (inspecties) een aantal wegen en fietspaden opgenomen om te vervangen. In vaktaal ‘rehabilitatie’. Grootonderhoud is niet meer rendabel gezien de kosten en verwachte restlevensduur van deze weggedeelten. In totaal bedraagt de investeringsbehoefte voor 2027 en 2028 € 2.439.000. De hierbij behorende kapitaallasten bedragen € 111.000 in 2028 en € 195.000 vanaf 2029.

Risico indien niet gehonoreerd
De wegen kunnen niet worden vervangen. We moeten noodmaatregelen nemen (pleisters plakken) welke niet kosten efficiënt zijn. Op termijn moet er dus meer uitgegeven worden om de wegen veilig en functioneel te houden. Dit gaat ten koste van andere weggedeelten die regulier (groot) onderhoud nodig hebben om de verwachte levenscyclus te behalen.

Toelichting aanmelding

Areaaluitbreiding heeft directe en structurele gevolgen voor de gemeentelijke begroting en de uitvoering van beheer en onderhoud. Ieder nieuw aangelegd groenvak, plantsoen, berm, bomenstructuur of andere groenvoorziening brengt een blijvende beheer- en onderhoudsverplichting met zich mee. Deze werkzaamheden bestaan onder andere uit maaien, snoeien, onkruidbeheersing, inspecties, vervanging van beplanting en het waarborgen van een veilige en verzorgde openbare ruimte. De afgelopen 2 jaar (2024 en 2025) is het areaal groen  toegenomen. Dit leidt tot extra beheerlasten van € 20.000 voor 2027. Vanaf 2028 wordt in de onderhoudsplannen ook rekening gehouden met onderhoud van areaaluitbreiding groen.

Risico indien niet gehonoreerd
Zonder opname in de perspectiefnota blijven de structurele beheerlasten van de areaaluitbreiding van het openbaar groen buiten beeld, ontstaat er geen tijdige financiële dekking en kan de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk komen te staan. Dit beperkt bovendien de bestuurlijke sturing op tempo, prioritering en haalbaarheid van ruimtelijke ontwikkelingen.

Toelichting aanmelding

De eikenprocessierups zorgt jaarlijks voor overlast en gezondheidsklachten door de brandharen (jeuk, huid- en oogirritatie, luchtwegklachten). De overlast is het grootst op plekken waar veel mensen komen, zoals scholen, speelplekken en drukbezochte routes. Tijdige bestrijding voorkomt gezondheidsproblemen en helpt een veilige leefomgeving te behouden. Als gemeente hebben wij vanuit de Omgevingswet en onderliggende besluiten zoals het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) een zorgplicht voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. Deze kaders ondersteunen gemeentelijke maatregelen tegen plaagdieren zoals de eikenprocessierups. De aanpak van de EPR willen wij als volgt doen:
•   Preventieve bestrijding op risicolocaties (scholen, recreatie, woongebieden).
•   Monitoring, o.a. via inspecties en feromoonvallen, om gerichter en efficiënter te werken
•   Wegzuigen van nesten wanneer brandharen aanwezig zijn.
•   Ecologische maatregelen om natuurlijke vijanden van de rups te stimuleren.
Deze aanpak hebben wij de afgelopen jaren gedaan en is bewezen effectief.
Voor deze structurele, integrale aanpak zijn jaarlijkse middelen nodig voor:
•   monitoring en registratie
•   preventieve bestrijding
•   het verwijderen van nesten
•   communicatie en meldpunt

Op basis van de monitoringsresultaten en landelijk onderzoek wordt voor 2026 opnieuw een verhoogde plaagdruk verwacht, met name in de noordelijke provincies. Ook binnen De Fryske Marren is op meerdere locaties sprake van hotspots waar een hoge hoeveelheid vlinders is gevangen. We kiezen ervoor deze hotspots aan te pakken. Voor de kosten voor de bestrijding van de hotspots vragen wij € 64.000 in 2027 aflopend naar € 56.000 vanaf 2030 beschikbaar te stellen.

Risico indien niet gehonoreerd
Zonder planmatige aanpak lopen wij  risico:
•   escalatie van gezondheidsklachten;
•   onveilige werkomstandigheden voor medewerkers;
•   inefficiënte inzet van middelen (ad-hoc bestrijding is duurder);
•   juridische kwetsbaarheid door onvoldoende invulling van de zorgplicht;
•   afname van biodiversiteit door ondoordacht ingrijpen.

Toelichting aanmelding

Invasieve exoten verdringen inheemse soorten, verstoren ecosystemen en kunnen gezondheidsschade en economische schade veroorzaken (o.a. reuzenberenklauw, reuzenbalsemien en Aziatische duizendknopen). Vroegtijdige signalering en gecoördineerde bestrijding beperken risico’s en kosten. Sinds 2018 ligt de verantwoordelijkheid voor soorten op de Unielijst primair bij de provincies, die beleid en bestrijdingsprogramma’s coördineren. Gemeenten blijven daarbij onmisbaar: zij voeren lokale maatregelen uit, beheren de openbare ruimte en werken samen met provincie en andere partners om verspreiding te voorkomen.
Een effectieve aanpak van invasieve exoten vraagt om een samenhangende werkwijze. We starten met monitoring en signalering. Vindplaatsen worden vastgelegd in het beheersysteem. Daarnaast zetten we sterk in op preventie. Dit gebeurt door het gebruik van schone grond en schone machines, en door het volgen van protocollen bij grond en baggerverzet volgens het Bal. Ook publieksvoorlichting blijft belangrijk, met de boodschap om planten en dieren niet uit te zetten of weg te gooien in de natuur. Daarom zijn wij ook aangesloten bij het CIEF (collectief invasieve exoten Friesland). Bestrijding vindt soortenafhankelijk plaats. Afvoer vindt altijd zorgvuldig en volgens de regelgeving plaats, en voor Aziatische duizendknopen wordt gewerkt volgens het nationale handelsverbod. Wij vragen € 33.000 per jaar beschikbaar te stellen voor de bestrijding van exoten.

Risico indien niet gehonoreerd
Zonder planmatige aanpak lopen wij  risico:
•   Toename biodiversiteitsverlies en gezondheidsrisico’s;
•   Hogere beheerkosten door uitstel en grootschalige uitbraken;
•   Niet naleving van EU /nationale verplichtingen met kans op sancties.

Toelichting aanmelding

In december 2025 heeft het college besloten om het gasverbruik niet meer te verduurzamen via certificaten, maar het budget wat we wettelijk gezien aan moeten wenden voor verduurzaming gasverbruik te besteden aan fysieke verduurzaming binnen de eigen organisatie om zo het gasverbruik te verminderen. Het gaat hierbij om een bedrag van € 199.000 per jaar. Dit bedrag wordt gebruikt voor bijvoorbeeld:
•   De aanschaf van accu’s om piekbelasting te voorkomen of verduurzaming mogelijk te maken;
•   Het gasloos maken van vastgoed;
•   Het optimaliseren van installaties.
Met deze aanpak realiseren we structurele energiebesparing, blijvende CO₂-reductie en een zichtbare bijdrage aan de duurzaamheidsdoelen van gemeente De Fryske Marren. Daarnaast leidt het tot verlaging van energieverbruik en daardoor uiteindelijk tot kostenbesparing op de energierekening. Hiervoor wordt vanaf 2028 rekening gehouden met een jaarlijkse besparing op de energielasten van € 20.000 in 2028 oplopend naar € 40.000 in 2029 en € 60.000 in 2030.

Risico indien niet gehonoreerd
•   Dan voldoen we niet aan de wettelijke opdracht om te verduurzamen in het gasverbruik;
•   Het collegebesluit van december 2025 kan niet uitgevoerd worden;
•   We missen een kans om zichtbaar te investeren in verduurzaming.

Toelichting aanmelding

De afgelopen jaren is ons wagenpark verduurzaamd met fossielvrije voertuigen. Ook de uitrusting van kleine machines en gereedschappen zijn elektrische gereedschappen het meest gebruikt.  Zo zien we voor het onderhoud van klein groen steeds meer elektrische gereedschappen, die stil, krachtig en emissie vrij zijn. Voor het opladen van deze elektrische gereedschappen is een geschikte ruimte met voldoende capaciteit vereist. In onze gebouwen is onvoldoende capaciteit voor het opladen van elektrische gereedschappen. Het opladen van accu’s in de gebouwen op de gemeentewerven in Lemmer en Joure vormt een risico voor de brandveiligheid.  
Om risico’s van het opladen van accu’s op de gemeentewerven Lemmer en Joure te voorkomen zijn twee containers, waarin accu’s in clusters kunnen worden opgeladen, voor totaal € 50.000 vereist. Dit leidt tot jaarlijkse kapitaallasten van € 7.000 vanaf 2028.

Risico indien niet gehonoreerd
Verhoogde risico’s voor de brandveiligheid in de gebouwen op de gemeentewerven in Lemmer en Joure.

Toelichting aanmelding

Op de gemeentewerf in Joure is infrastructuur voor elektrisch laden ontoereikend. In 2025 waren 16,4% van de lichte wegvoertuigen emissievrij. Overeenkomstig de Regeling bevordering schone wegvoertuigen) zullen in de referentieperiode van 31-12-2025 tot 31-12-2030 meer dan 38,5% van onze lichte voertuigen emissievrij moeten zijn.  Daarom wordt voor lichte voertuigen uitgegaan van fossiel vrije (elektrisch aangedreven) voertuigen. Dit is alleen mogelijk door ook de infrastructuur voor elektrisch laden uit te breiden. Dit betreft een investering van € 25.000 met jaarlijkse kapitaallasten van € 4.000 vanaf 2028.

Risico indien niet gehonoreerd
Het opladen van elektrische voertuigen op externe locaties zal duurder uitvallen.

Toelichting aanmelding

Voor het delven van graven op gemeentelijke begraafplaatsen wordt veelvuldig een kleine kraan ingehuurd. Graven dienen tijdig beschikbaar te zijn voor een begrafenis. We zijn nu afhankelijk van derden voor een geschikte minikraan en verliezen daarmee grip op de planning, inzet en kosten. Inhuren onder tijdsdruk is kostbaar. Een extra kraan is noodzakelijk voor het delven van graven. De kapitaallasten behorende bij de investering bedragen € 5.000 per jaar en kunnen worden gedekt uit hogere inkomsten begraafrechten.

Risico indien niet gehonoreerd
Graven dienen tijdig beschikbaar te zijn voor een begrafenis. We zijn nu afhankelijk van derden voor een geschikte minikraan.

Toelichting aanmelding

In februari 2026 heeft de raad het programma wegbeheer 2026-2031 vastgesteld. De gekozen kwaliteit van de verhardingen is afgeleid uit de Omgevingsvisie.
De middelen voor zowel groot onderhoud als vervanging van wegen, fiets- en voetpaden en pleinen worden via het reguliere proces van aanmeldingen voor de Perspectiefnota aangevraagd. Er wordt jaarlijks een bedrag ter grootte van € 3.573.000- toegevoegd (dotatie) aan de voorziening wegen. Door de hogere onderhoudskosten blijkt dat deze dotatie niet voldoende is om het noodzakelijke meerjaren onderhoud te kunnen uitvoeren. Als gevolg hiervan is een verhoging van de jaarlijkse storting noodzakelijk vanaf 2027 van € 750.000

Risico indien niet gehonoreerd
De voorziening wegen zal door de afgesproken onttrekkingen negatief worden. Dit is vanuit de BBV niet toegestaan. Ook kan het door de raad gekozen kwaliteitsscenario (in de Omgevingsvisie) niet worden gerealiseerd. Er zal minder levensduur verlengend onderhoud gepleegd worden. Hierdoor kunnen onveilige situaties ontstaan en is er sprake van kapitaalsvernietiging.

Toelichting aanmelding

De vraag naar energie neemt in snel tempo toe. Dit zorgt voor een grote belasting van het laagspanningsnet. De komende jaren moeten daarom grote aanpassingen gedaan worden aan het middenspannings- en laagspanningsnet (MS/LS-net) om aan de toekomstige vraag naar elektriciteit te blijven voldoen. Het toekomstbestendig maken van het elektriciteitsnet en de energietransitie vraagt veel personele inzet. Daarnaast is de rol van de gemeente veranderd naar een actieve regierol. Deze regierol vraagt meer coördinatiecapaciteit, projectleiding en toezicht. Dit kan niet binnen de huidige formatie worden opgevangen. Het voorstel is daarom om hier voor de komende vijf tot zeven jaar een projectorganisatie nutsvoorzieningen voor in te richten met een projectleider/coördinator (1 fte) en toezichthouder (1 fte). Deze formatieuitbreiding ad € 184.000 kan gedekt worden door de verwachte extra inkomsten van leges en degeneratievergoedingen.

Risico indien niet gehonoreerd
De energietransitie en de benodigde aanpassingen aan het elektriciteitsnetwerk zijn onvermijdelijk. Wordt toch besloten om geen extra personeel hiervoor aan te nemen, dan leidt dit tot:
•   Overbelasting van de huidige medewerkers;
•   Verminderde kwaliteit en vertraging in de besluitvorming;
•   Verminderde kwaliteit van toezicht: de kans op het maken van fouten in de uitvoering neemt toe;
•   Vertraagde uitvoering van zowel reguliere als transitieprojecten.

Toelichting aanmelding

We werken doelgericht aan een veilige, aantrekkelijke en toekomstbestendige fysieke leefomgeving. De Omgevingswet (Ow), die sinds 1 januari 2024 van kracht is, staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Het doel is een duurzame samenleving voor nu en toekomstige generaties, waar het prettig wonen, werken en recreëren is. De Ow geeft de mogelijkheid om de leefomgeving meer in samenhang in te richten. Daarnaast biedt de wet meer ruimte voor lokaal maatwerk en is participatie verplicht. De Ow biedt ons vier kerninstrumenten: de omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Deze instrumenten zijn samen met handhaving, monitoring en evaluatie onderdeel van de beleidscyclus. We werken nog niet volledig volgens de Omgevingswet. Daar moeten we wel naar toe. De transitiestrategie Ow vergt ook de komende jaren veel van onze inzet. Het gaat om het opstellen en uitvoeren van een meerjarige transitiestrategie Omgevingswet voor onder meer, het doorontwikkelen en werken volgens de beleidscyclus en het beleidshuis voor de kerninstrumenten, de organisatie en ICT-architectuur en het integraal werken. Voor 2027 hebben we hiervoor een bedrag van € 200.000 nodig.

Risico indien niet gehonoreerd
Dan kunnen we niet voldoen aan de wettelijke eisen van de Omgevingswet. De middelen hebben we voor 2027 nodig voor de uitvoering en doorontwikkeling van de transitiestrategie Omgevingswet.

Toelichting aanmelding

Eind 2025 heeft het Rijk de derde en voorlopig laatste subsidietranche van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) opengesteld. Het SPV 2030 gaat uit van het beheersen van factoren waarvan bewezen is dat ze leiden tot potentieel gevaarlijke situaties, met als doel het terugbrengen van het aantal verkeersslachtoffers naar 0 in 2050. Met behulp van een risicoanalyse worden de belangrijkste risico’s in het verkeerssysteem in kaart gebracht: welke wegkenmerken, situaties of gedragingen van verkeersdeelnemers vormen een potentieel gevaar voor de verkeersveiligheid. De regeling vergoedt 50% van de uitvoeringskosten voor het aanpakken van risicolocaties. Voor onze gemeente zijn 10 risicolocaties opgenomen in het uitvoeringsprogramma, gebaseerd op de uitgevoerde risicoanalyse.
Na de gehonoreerde aanvraag voor de tweede tranche, waarvan de uitvoering momenteel plaatsvindt, is voor de derde tranche het maximale subsidiebedrag van € 1.021.000 aangevraagd. Voorwaarde is dat de maatregelen uiterlijk 31 december 2028 zijn gerealiseerd.
De gemeentelijke cofinanciering is grotendeels (€ 831.000) al opgenomen in de begroting 2026 voor de doorfietsroute Joure–Sneek. Voor volledige benutting van de subsidie is aanvullend € 347.000 benodigd. Waar mogelijk worden werkzaamheden gecombineerd om efficiënt uitvoering te geven.

Risico indien niet gehonoreerd
De verkeersveiligheids-risico-locaties worden niet aangepakt. Hierdoor blijft het risico dat er ongevallen gebeuren en de doelstelling niet bereikt wordt.

Toelichting aanmelding

In gemeente De Fryske Marren bestaan, net als op veel andere plekken in Nederland, zorgen over de
gevolgen van gewasbeschermingsmiddelengebruik voor bewoners.

Op 26 mei 2025 heeft de gemeenteraad een besluit genomen met betrekking tot het regelen van gewasbeschermingsmiddelen in de sierteelt. De raad heeft gekozen voor een verbod op vestiging van nieuwe sierteelt en een verbod op uitbreiding van bestaande sierteelt. Daarnaast heeft de raad bij bestaande situaties gekozen voor een spuitvrije zone van 50 meter ten opzichte van gevoelige functies. Eveneens is besloten ten behoeve van het verbod op nieuwe vestiging en uitbreiding van bestaande sierteelt, een voorbereidingsbesluit te nemen.

Op 1 oktober 2025 heeft de raad ingestemd met het voorbereidingsbesluit sierteelt Omgevingsplan De Fryske Marren. Op 3 oktober 2025 zijn de regels gepubliceerd. Dit houdt in dat vanaf die datum nieuwe situaties met sierteelt worden voorkomen.

Voor de bestaande situatie wordt gewerkt aan het opstellen van maatwerkvoorschriften. De uitvoering (opstellen en uitrollen van de maatwerkvoorschriften) is een wettelijke taak van de FUMO. In de begroting van 2026 is hier echter geen rekening mee gehouden.  

Tot slot moeten regels voor het omgevingsplan worden opgesteld. Een extern adviesbureau adviseert gemeente DFM bij het opstellen van de stukken.  Het voorbereidingsbesluit, de regels in het omgevingsplan en het maatwerkvoorschrift kunnen financiële gevolgen hebben bij agrariërs die siergewassen telen. Zij kunnen dan een verzoek doen om nadeelcompensatie.

Wij vragen € 20.000 in 2027 voor de uitvoering regulering gewasbeschermingsmiddelen.

Risico indien niet gehonoreerd
-   Er wordt geen uitvoering gegeven aan het besluit van de gemeenteraad
-   Er wordt geen bijdrage geleverd aan het Duurzaamheidsprogramma van gemeente DFM waarin staat dat zij in 2030 beschikt over een duurzaam voedselsysteem en hier breder aan bijdraagt. Dit kan onder andere door het stimuleren van lokale, duurzame voedselketens. Een uitbreiding van de sierteelt past niet bij deze doelen, omdat dit ten koste gaat van de ruimte voor voedselgewassen.
-   Er wordt niet conform de Omgevingswet gehandeld. In deze wet staat dat een Omgevingsplan moet worden opgesteld waarbij de gemeente rekening houdt met het beschermen van de gezondheid. Pesticiden (gewasbeschermingsmiddelen) dragen niet bij aan het beschermen van de gezondheid in de lucht, water en bodem.

Toelichting aanmelding

De transitie naar elektrisch vervoer vraagt om een goed dekkend en toekomstbestendig netwerk van publieke laadpalen. Voor inwoners, bezoekers en bedrijven is toegankelijke laadinfrastructuur een randvoorwaarde om elektrisch rijden mogelijk te maken en daarmee bij te dragen aan de duurzaamheids- en mobiliteitsdoelstellingen in Fryslân.

OVEF, als gezamenlijke energieleverancier van de Friese gemeenten, de Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân, speelt hierin een centrale rol. In samenwerking met de Provincie Fryslân, de Friese gemeenten en het Wetterskip wordt gewerkt aan de oprichting van Fryslân Elektrysk onder de vlag van OVEF. Deze organisatie richt zich op de plaatsing, het beheer, het onderhoud en de exploitatie van publieke laadpalen in Fryslân.

Binnen deze constructie worden publieke laadpalen eigendom van de gemeente. De exploitatie verloopt via OVEF, waarbij de inkomsten uit het laden uiteindelijk ten goede komen aan de gemeente. Naar verwachting worden jaarlijks tot 23 publieke laadpalen geplaatst, met een investeringsbedrag van circa € 8.240 per laadpaal met een jaarlijkse indexatie van 3%. Er wordt uitgegaan van een afschrijvingstermijn van 10 jaar, wat betekent dat de gemeente jaarlijks € 824 met een jaarlijkse indexatie van 3% per laadpaal ontvangt via OVEF. Hierdoor ontstaat vanaf de eerste jaren een directe en structurele inkomstenstroom, terwijl tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in een toekomstbestendige publieke laadinfrastructuur. Voor de gemeente resteren dan per saldo de rentelasten van de investering. In afwijking van de financiële verordening hanteren wij voor deze investering een afschrijvingstermijn van 10 jaar, zodat deze aansluit bij de inkomsten van de OVEF.

Risico indien niet gehonoreerd
Er zullen geen nieuwe laadpalen in de openbare ruimte worden geplaatst, wat het voor mensen zonder de mogelijkheid om een eigen laadpaal te installeren, bemoeilijkt om elektrisch te rijden.

Toelichting aanmelding

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Fryske Marren bevindt zich, net als veel andere gemeenten, midden in de transitie naar het nieuwe werken onder deze wet. De Omgevingswet vraagt om een integrale benadering van de fysieke leefomgeving, waarbij benutten en beschermen in balans moeten zijn. Deze werkwijze blijkt in de praktijk complexer en tijdsintensiever dan het werken onder de Wabo. Daarnaast merken we ook dat de veranderende samenleving leidt tot een toename in zienswijzen, bezwaren en verzoeken op grond van de Wet open overheid (Woo) en handhavingsverzoeken.

De transitie naar het werken onder de Omgevingswet vraagt aanzienlijk meer tijd en expertise dan vooraf voorzien. Zowel in de uitvoering (vergunningverlening) als in de beleidsmatige en instrumentele ontwikkeling lopen we het risico van een structureel capaciteits- en kwaliteitsprobleem. Om te voldoen aan wettelijke normen, wachttijden te reduceren, beleidsopgaven goed te borgen en de doorontwikkeling van Omgevingswet instrumenten op niveau te brengen, is uitbreiding van capaciteit noodzakelijk.

Wij vragen daarom uitbreiding van de formatie voor:
•   Vergunningverleners Omgevingswet (1 fte vanaf 2027 en 1 fte vanaf 2028)
•   Beleidsmedewerker VTH (2 fte, waarvan 1 fte tijdelijk voor 2027 en 2028)
•   Administratief medewerker (2,5 fte,  waarvan 1,5 fte tijdelijk voor 2027 en 2028)

De structurele formatie-uitbreiding van € 368.000 per jaar en de tijdelijke formatie-uitbreiding van € 225.000 in de jaren 2027 en 2028 kunnen volledig gedekt worden door de hogere verwachte legesinkomsten omgevingswet. Hiermee wordt de uitvoering onder de Omgevingswet toekomstbestendig, voldoet De Fryske Marren aan de kwaliteitscriteria, en ontstaat ruimte om beleidsopgaven structureel en professioneel te ondersteunen.

Risico indien niet gehonoreerd
Als deze aanmelding niet wordt gehonoreerd voldoen we niet aan termijnen in wet-en regelgeving en kan dit leiden tot extra gerechtelijke procedures en extra kosten. Vooroverleggen en (concept)aanvragen kunnen niet tijdig worden afgehandeld, dit komt de dienstverlening niet ten goede. Ook kunnen we niet voldoen aan de wettelijke eisen van de Omgevingswet en de landelijk voorgeschreven kwaliteitscriteria 3.0, met als gevolg een tik op de vingers vanuit IBT. Ook kunnen we geen invulling geven aan de Big-8 cyclus op VTH gebied en haar producten zoals Uitvoeringsprogramma VTH, jaarverslag VTH-beleid en bijdrage aan omgevingsplan.

Toelichting aanmelding

De taakuitvoering door de FUMO heeft zich met de komst en inwerkingtreding van de Omgevingswet 1 januari 2024 behoorlijk ontwikkeld. Het wettelijke basistakenpakket van de FUMO is uitgebreid, er zijn bevoegd gezag taken verschoven van provincie naar gemeenten en het ontwikkelen/ontsluiten van kennis en informatie wordt steeds belangrijker. Dit mede ingegeven door de Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel, kortweg IBP-VTH genoemd. In het IBP-VTH maken IPO, VNG, Omgevingsdienst NL en de ministeries van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties en Justitie en Veiligheid afspraken over de versterking van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

De ontwikkeling van de taakuitvoering door de FUMO heeft zich via de door het algemeen bestuur van de FUMO vastgestelde kadernota’s vertaald in de FUMO begrotingen. De taakuitvoering heeft zich inmiddels zodanig ontwikkeld dat voor uitvoering van de opgedragen taken in de vastgestelde FUMO begroting voor het jaar 2027 voor De Fryske Marren een bijdrage is opgenomen van € 1.536.000. Deze bijdrage kan als structureel worden gezien en kan niet worden opgevangen in de gemeentelijke begrotingspost voor de FUMO van € 1.316.000. Daarom vragen wij voor de bijdrage FUMO € 220.000 per jaar beschikbaar te stellen.

Risico indien niet gehonoreerd
Voor het scenario geldt dat wanneer de aanmelding niet wordt gehonoreerd de uitvoering van de aan de FUMO opgedragen taken niet is gedekt. Op basis van de gemeenschappelijke regeling FUMO dienen de kosten van de FUMO wel betaald te worden. Het niet honoreren van het scenario zal dus leiden tot overschrijding van de gemeentelijke begrotingspost voor de FUMO.